अबको शेयर बजार

राजनीति नै मुलुकको आर्थिक मुद्दाको मूल नीति भएकोले हरेक मुलुकको शेयर बजारमा राजनीति प्रभावले सकारात्मक वा नकारात्मक प्रभाव पार्ने कुरा सामान्य नै हो । नेपालको परिवेशमा पनि स्थानीय, प्रादेशिक र सङ्घीय चुनाव सकिएको अवस्थाले अबको बजार कता जाने हो भन्ने जिज्ञासा सबैमा देखिएको छ । चुनाव अगाडिसम्म अब चुनावपश्चात् मुलुकमा सङ्घीयता पूर्णरूपमा लागू हुने र राजनीति स्थायित्व हुने भएकोले बजारमा त्यसको सकारात्मक प्रभाव पर्छ भन्ने आँकलन सही साबित हुन सकेन । चुनावी नतिजा सार्वजनिक भइसक्दाको अवस्थामा बाम गठबन्धनको आगामी सरकार बन्ने सुनिश्चित देखिएको छ । अस्थीर राजनीतिक अवस्थाका कारण बढ्दो भ्रष्टाचार, भूकम्प तथा भारतीय नाकाबन्दीजस्ता थुप्रै कारणले अर्थतन्त्रमा लामो समयदेखि नकारात्मक प्रभाव पार्दै आएको हो । त्यसको असर नेपाली शेयर बजारमा देखिएको छ । अब पाँच वर्षका लागि बन्ने स्थिर सरकारका कारण त्यसको सकारात्मक प्रभाव नेपाली पुँजी बजारमा पनि पर्ने आशा गर्न सकिन्छ । राजनीतिक कारण देखाएर अब मुलुकको आर्थिक विकासलाई थाँती राख्ने बेला सकिएको भए तापनि अझै सरकार गठनमा ढिलाइ हुने सङ्केत देखापरेको छ । त्यसैगरी, प्रादेशिक राजधानी कता हुने भन्ने जस्ता विषयले पुन राजनीति तातेको छ । प्रादेशिक राजधानी आफ्नो क्षेत्रमा ल्याउन लबिङ गर्ने होड नै चलेको छ । त्यस्ता विवादले पुन आर्थिक समृद्धिको दिशामा बाधा पु¥याउने देखिएको छ ।

गत हप्ता शेयर बजारमा दश अङ्कको गिरावट देखिएको छ । चुनावको नतिजापश्चात् पनि शेयर बजार न त घटेको छ न त बढेको नै छ त्यसले शेयर बजारमा चुनावी नतिजाको असर सकिएको जस्तो देखिएको छ । साताको पहिलो दिन आइतबार नेप्सेमा दोहोरो अङ्कको गिरावटसहित अझ केही समय बजारमा सामान्य गिरावट आउने सङ्केत देखाएको छ । नेपालको शेयर बजार वामपन्थी सरकारको नेतृत्व नहोस् भन्ने लगानीकर्ता थुप्रै रहेको मात्र नभएर त्यसैलाई भजाएर बजार घटाउने र शेयर सस्तोमा खरिद गर्नेहरूको जमात पनि कम छैन तर संयोगको कुरा वाम सरकार नै हुँदा बजार उच्च विन्दुमा पुगेको देखिएको छ । लामो समयदेखि बजारमा खासै ठूलो उतार चढाव देखिएको छैन । लगानीकर्ताले ‘पर्ख र हेर’ को अवस्थामा रहेका देखिन्छ । ठूला म्यचुअल फण्डहरू उच्च मात्रामा शेयर खरिद बिक्री गरिरहेको देखिँदैनन् । दैनिक दुई अर्बभन्दा बढीको कारोबार सम्भव भएको शेयर बजारमा कारोबार पनि हप्ताभरमा दुई अर्बको हाराहारीमा मात्र देखिएको छ ।

बजारका लगानीकर्ता सधैँ आशामै बाँच्ने हो । अब बन्ने वाम नेतृत्वको नयाँ बन्ने सरकार र त्यसले ल्याउने बजारमैत्री नीतिका कारण अब बजार पुन एक पटक नयाँ उचाइमा पुग्नसक्छ भन्ने आशा र अनुमान लगाउन थालिएको छ । कतिपय लगानीकर्ता भने त्यस्तो अवसरको खोजीमा आफू बजारबाट बाहिरिने दाउँमा हुन सक्छन् । बजारमा लगानी जहिले पनि सम्भव छ । लामो समयका लागि लगानी गर्नेका लागि बैङ्क वित्त संस्थाको शेयर हाल निकै सस्तोमा पाउन थालिसकिएको छ । तर छोटो समयमा मुनाफा असुली गर्दै बजारमा खेल्नेका लागि भने नयाँ सरकारको गठन र त्यसले लिने आर्थिक नीतिपश्चात् बजार कता जान्छ भन्ने कुरा महìवपूर्ण हुने देखिएको छ ।

कतिपय वाम अर्थ्विज्ञले वाम गठबन्धनको सरकारबाट लगानीकर्ता तर्सन नहुने अनि राजनीतिक परिदृश्यलाई मात्र हेरेर पूँजी बजारको विश्लेषण र टिप्पणी गर्न नहुने बताउँदै शेयर बजारमा सूचीकृत राम्रो प्रतिफल दिने खालका कम्पनीमा लगानी गर्न सुझाव दिँदैछन् । जुन भन्न सजिलो छ तर लगानी गरेर कुर्न निकै गाह्रो देखिएको छ ।

हालको अवस्थाबाट बजारमाथि जानका लागि मुख्यतया शेयर बजारको सुधारका लागि भनेर विगतदेखि चालिएको कदम अब फास्ट ट्¥याकबाट अगाडि बढ्नुपर्ने देखिएको छ । नेप्सेका महाप्रबन्धक समेत नियुक्त भइसकेको सन्दर्भमा अब अनलाइन टे«ेडिङ, गैरआवासीय नेपालीको लगानी भित्राउने विषय र बैङ्क तथा वित्तीय संस्थालाई ब्रोकरको लाइसेन्स प्रदान गर्दै मुलुकभरबाट कारोबार सम्भव बनाउने विषय महìवपूर्ण देखिएको छ । बजारमा सुधारका लागि जनताले दिएको अभिमतअनुसारको वाम गठबन्धनको स्थिर सरकार र त्यसले लिन बजारमैत्री आर्थिक नीति पनि महìवपूर्ण विषय हो जुन अब केही समयभित्रै सम्भव हुने आशा गर्न सकिन्छ । बजारमा हाल बढ्दो शेयरको आपूर्ति पनि बजारमाथि जानका लागि बाधक बन्दै आएको सन्दर्भमा अबको केही महिनाभित्रमा बजारमा शेयरका आपूर्ति न्यून हुने आशा गर्न सकिन्छ । त्यसले बजारमाथि जाने आधार तयार हुने देखिएको छ । बीमा कम्पनीको बोनस र हकप्रद शेयर आउन बाँकी भए तापनि त्यसको परिमाण खासै ठूलो नहुने भएकोले त्यसले बजारमा शेयरको आपूर्तिको चाप नबढाउने निश्चित छ ।

चुनावमा व्यापक मात्रामा सरकारी तथा राजनीतिक दल र नेताको खर्चका कारण बजारमा पर्याप्त तरलता आउने अनुमान भने फेल खाए जस्तो देखिन्छ । बैङ्क वित्तीय संस्थामा कर्जाको चाप वृद्धि भए पनि त्यसको अनुपातमा निक्षेप सङ्कलन हुन सकेको देखिँदैन । चुनावका कारण ठूलो मात्रामा निक्षेपमा रहेको रकम बाहिरिएको भए पनि त्यस्तो रकम ससानो हिस्सामा बाँडिएर छरिएको अवस्थाले निक्षेप सङ्कलन हुन अझै केही समय लाग्ने निश्चित छ । तरलता अभावका कारण बैङ्क वित्तीय संस्था पुनः निक्षेपको ब्याजदर बढाउन बाध्य भएको अवस्था हो अहिले । यस्तो अवस्थामा शेयर बजार एकाएकमाथि जाने सम्भावना न्यून नै देखिएको छ ।

नयाँ सरकारल गठन र त्यसले लिने शेयर बजारमैत्री आर्थिक नीति र विकास निर्माणको गतिसँगै तरलता अभाव न्यून हुँदै जाने मात्र नभएर दोस्रो बजारमा शेयरमा लगानी पनि प्रशस्त मात्रामा भित्रने अवस्थामा निर्माणसँगै बजारले पुन गति लिने र सुधार हुने अपेक्षा गरिएको छ । (गोरखापत्र दैनिकमा सरोज अधिकारीको लेख)

प्रकाशित मिति: बुधबार, पुस ५, २०७४ /Wednesday, December 20th, 2017, 7:17 am